همگان با معنای فریب و مصداق های آن آشنا هستند اما گاهی علیه ما از ترفند هایی استفاده می شود که مافوق فریب هستند و تقریباً باهوش ترین افراد را هم دچار اشتباه می کند و متاسفانه راه های اندک و ناپایدار و غیرقطعی برای شناخت آنها وجود دارد اما به هر حال حداقل باید بدانیم چنین فریب هایی وجود دارند تا بتوانیم به راه های جلوگیری و کشف آنها بیشتر فکر کنیم.

با یک مثال مساله را روشن می کنم: اساتید و معلمان به تجربه دریافته اند که وقت آزمون شفاهی ، بچه های تنبل به ته کلاس می روند و خود را به نحوی پنهان می کنند! لذا به عمد اکثراً از ته کلاس و افراد گوشه گیر و سر به زیر را بلند می کنند! اکنون یک دانش آموز تنبل می تواند به جای فریب دادن معلم از طریق ته نشینی و گوشه گیری ، به دل خطر برود و ابتدای کلاس با چهره ای گشاده و غیر مضطرب بنشیند و اتفاقاً حالت حاضرجوابی به خود بگیرد! تجربه نشان می دهد چنین شخصی احتمال بیشتری برای فرار از معرکه دارد!

متاسفانه در این نوع از فریب ها ، بیشتر افراد باهوش فریب می خورند چون آنها را با همان هوششان فریب می دهند. مثلاً یک کافر که در خانه ای مسلمان بود و تظاهر به اسلام می کرد می گفت:« من در خانه آنها چند ساعتی تنها شده بودم. می دانستم آنها بسیار باهوش هستند و برای اینکه ذره ای به نامسلمان بودن من شک نکنند ، در غیاب آنها جانمازی و حوله را اندکی جا به جا کردم»! بعد از مدتی صاحب آن خانه به اطرافیانش اطمینان داده بود که وی یک مسلمان واقعی است چون در غیاب وی در حالی که کسی پیش وی نبوده است نماز خوانده، نشان به این نشان که قبل از بیرون رفتن از خانه، جای حوله و جانمازی را در نظر گرفته بود و موقع برگشت دیده بود که جا به جا شده و این یعنی کسی نماز خوانده است!

این نوع از فریب ها همانطور که می توانند به ما آسیب برسانند می توانند مورد استفاده ما هم در جهت مشروع قرار بگیرند بخصوص در مسائل نظامی و جنگ نرم از این رو جا دارد دریچه ای در این حیطه ایجاد تا اصول و قواعد آن دسته بندی و طبقه بندی شوند و در اختیار نخبگان و افراد ذی صلاحی در جامعه ( نه همه مردم!) قرار بگیرد.