شخصی حرف از دمکراسی مطلق می‌زد و قائل بود رای مردم تعیین کننده‌ی هر تصمیمی باشد! به ظاهر نیک سخنی گفت که البته در عمل امکان اجرایش وجود نداشت! گفتم: «اگر بیاییم رفراندوم برگزار کنیم که مردم به وجود مالیات آری یا نه بگویند چه اتفاقی می‌افتد!؟» اعتراف کرد مردم مصلحت ظاهری خود را می‌بینند نه کشور لذا اکثر افراد رای منفی به وجود مالیات حتی در حد اندکش می‌دهند! از طرف دیگر معترف هم شد که بدون اخذ مالیات کشور لنگ می‌ماند! گفتم: «چرا حرف از واژه مطلق می‌زنی در حالی که حتی ساده‌ترین مثال‌های نقض آن را هم بررسی نکرده ای!؟».

متأسفانه اگر مردم در برخورد با دیدگاه‌ها، آن را از ابتدایی‌ترین گزاره‌های منطقی عبور دهند این همه ئیسم های مختلف مردم را فرقه فرقه نمی‌کرد و برخی از ئیسم ها اصلاً فرصت عرض اندام پیدا نمی‌کردند و این مثال مشت بود نمونه‌ی خروار که در آن افراد فقط جذابیت سخنان مکاتب مختلف را بدون در نظر گرفتن عواقب آن در نظر می‌گیرند لذا گاهی خواسته‌های نامعقولی پیدا می‌کنند! و ای کاش تئوریسین‌های این همه مکاتب که تقریباً همه هم بر سر همه‌ی گزاره‌های منطقی اتفاق نظر دارند از خشک مغزی و تعصب خود بکاهند تا جهان ما شاهد این همه بحران ناشی از تضاد افکار نشود. البته در بسیاری مواقع مؤسسین مکاتب خود واقف به اشتباه اندیشه خود هستند اما مواردی همچون شهرت، فریب مردم و کسب سود، پشت پرده‌های سیاسی و اقتصادی و ... باعث می‌شود حرف زبان آن‌ها با دلشان یکی نباشد ولی این افراد جامعه هستند که باید یاد بگیرند مکاتب را از فیل‌تر عقل عبور دهند و در وادی سخنان پوچ بسیاری ئیسم ها گرفتار نشوند.

 از آنجایی که مکاتب تراوشی از اندیشه‌ی آدمی ست و چون ذهن آدمی دچار خطای منطقی می‌شود و از همین رو مکاتب غلطی را به وجود می‌آورد لذا می‌توان به راحتی مکاتب را با منطقی‌ات اثبات شده سنجید و در نهایت رد یا تایید کرد. سوالی که ممکن است به ذهن شما بیاید این است که: «مگر نه اینکه ذهن آدمی دچار خطای منطقی می‌شود، پس چگونه می‌توان به منطقی‌ات اثبات شده‌ای که منطقیون و فلاسفه از آن به عنوان شاخص یاد می‌کنند اعتماد کرد؟» پاسخ این است که ذهن شخص دچار خطای منطقی می‌شود اما ذهن کل بشر امکانش ناچیز است که در مورد مسئله‌ای منطقی دچار اشتباه شود مثلاً ممکن است اشخاصی تفاوت محال ذاتی با محال عادی را نفهمند اما بشریت به خصوص عقلا و فلاسفه‌ای که بسیار ماهر تر از عوام هستند که تفاوت این دو را می‌دانند و وقتی در جای جای دنیا افراد در مورد مسائل حتی بدون نظرخواهی از هم به یک نتیجه واحد می‌رسند پس می‌توان نتیجه آن مسئله را به عنوان شاخص قلمداد کرد.

 البته در اینجا منظور مسائل پایه‌ای هست وگرنه ممکن است مسئله‌ای درست باشد که اکثراً آن را اشتباه پندارند یا برعکس. مثلاً روی این مسئله که «تسلسل باطل است» اتفاق نظر وجود دارد اما در مسئله «جبر و تفویض» اختلاف نظر شدید هست دلیلش نیز این است که بطلان تسلسل بسیار آسان و با مثالی قابل اثبات است اما مسئله جبر و تفویض بسیار پیچیده که در ظاهر هم می‌توان برای درستی جبر دلیل و مثال آورد هم برای تفویض چون به موشکافی و دقت نظر خاص و ادغام گزاره‌های منطقی بسیاری با هم برای حصول نتیجه نیاز دارد که هنوز این مهم به مرحله‌ای نرسیده که برای همه عقلا درستی یکی از این دو یا دیدگاه «لاجبر و لاتفویض بل امر بین امرین» به اثبات قطعی برسد.

 پس در نوشتارهایم به مسائلی که شاخص هستند اشاره می‌شود تا جدلی روی آن‌ها صورت نگیرد و مثل خبر متواتر پذیرفته شود! و مسائل اختلافی نیز با گزاره‌های منطقی قیاس می‌شود و سعی می‌شود غیر مستقیم هم برای آن‌ها دلیل آورد تا هرچه بیشتر بتوان به حقیقت آن‌ها نزدیک شد. اما ذکر یک مثال جهت توضیح مراد از اثبات غیر مستقیم:

شخصی از ما می‌پرسد: «چگونه می‌توانی ثابت کنی عذاب الهی بر قوم عاد وارد شد؟» که ما برای اثبات مستقیم به سراغ منابع تاریخی یا آثار باستانی این قوم می‌رویم و برای اثبات غیر مستقیم آن ابتدا وجود خدا را اثبات می‌کنیم بعد اثبات راستگو بودن خدا سپس اثبات الهی بود کتاب قرآن و آخر سر اثبات عدم تحریف قرآن تا بعد از این 4 اثبات بگوییم عذاب بر قوم عاد وارد شده است! و اگر ما بتوانیم مسائل را هم مستقیم و هم غیر مستقیم اثبات کنیم می‌توانیم امید بیشتری به فراگیر شدن اندیشه‌ی خود داشته باشیم! اما بعد از این مقدمه بپردازیم به نقد آنارشیسم گرایی.

آنارشیسم چیست؟ «آنارشیسم در زبان سیاسی به معنای نظامی اجتماعی و سیاسی بدون دولت یا به طور کلی جامعه‌ای فاقد هرگونه ساختار طبقاتی یا حکومتی است.».

این سال‌ها با گرم شدن مباحثی همچون «جهانی سازی»، «خصوصی سازی» و «آزادی» افراد چون معنای واقعی این سه موضوع را تا حدودی کج برداشت می‌کنند لذا خواه نا خواه به سمت آنارشیسم سوق داده می‌شوند، مکتبی که نه تنها در روی کاغذ، بلکه در چند جای معدود و محدود که به آزمایش گذاشته شد هم سربلند بیرون نیامد اما با این وجود اثرات مخربی بر ذهن بسیاری افراد گذاشت، افرادی که مدینه فاضله خود را در آن می‌جویند اما با احساس نه عقل خود! و متأسفانه احساس آن‌ها هم درست کار نمی‌کند! مثل مادری که به خاطر احساسات نگذارد به بچه‌اش آمپول بزنند! و مشکل بعدی که من در روحیه‌ی آنارشیسم گرا ها مشاهده کرده‌ام این است که آن‌ها از ضعف موقعیتی خود رنج می‌برند که به دنبال برچیدن نظام‌های عادی در جهان هستند! مثل اشخاصی که وقتی در طبقه پایین اجتماعی هستند میل مساوات دارند اما وقتی به طبقه بالا می‌رسند حتی پا را فراتر از گلیم طبقاتی خود می‌نهند که دیکتاتورهای معروف نیز از همین دسته‌اند! و در این اینجا به حق می‌توان گفت: «دنیای ما چند دیکتاتور ندارد، بلکه میلیاردها به دیکتاتوری نرسیده دارد!».

می‌توان گفت اصول کلی اعتقاد به آنارشیسم می‌گوید: 1- نباید در کشور قدرت مرکزی شکل بگیرد 2- مخالفت با قانون و قانون گرایی (چون قوانین را قدرت مرکزی تصویب می‌کند که با تبعیت از آن، قدرت مرکزی روز به روز قدرتمند تر می‌شود) 3- خواست آزادی بی قید و بند برای همه‌ی افراد جامعه بدون در نظر گرفتن شرایط آن‌ها 4- نفی مالکیت شخصی.

که هر چهار مورد آن جدا از دلایل منطقی رد آن‌ها با نصح صریح قرآن مخالفت دارد، چیزی که ما مسلمان‌ها باید مراقب باشیم و آن اینکه هیچ اندیشه‌ای را در ذهن خود جای ندهیم مگر اینکه موافق دستور الهی باشد هرچند متأسفانه اکثر ما مسلمانی را از نیاکان به ارث برده‌ایم و خود به مسلمانی نرسیده‌ایم تا توان اثبات این مسئله را داشته باشیم که خود قرآن شاخص است و برای هر موضوعی باید بدان تمسک بجوییم.

بررسی مورد اول: در جامعه شناسی تصریح می‌شود که اکثراً اوقات زمانی بین دو یا چند گروه جنگ رخ می‌دهد که قدرت در قبضه گروه خاصی نباشد و هر گروهی درصد مناسبی از امید به پیروزی را داشته باشد وگرنه به تقابل با گروه مسلط نمی‌پردازد. گروه مسلط هم چون از ناحیه گروه بسیار ضعیف احساس خطر نمی‌کند موجودت گروه ضعیف را به رسمیت می‌شناسد و قیم گروه ضعیف‌تر می‌شود. مثلاً در ایران زرتشتی‌ها در اقلیت هستند لذا فکر مسلط شدن بر کشور را نمی‌کنند چون از قهر اکثریت می‌ترسند و از طرف دیگر ما نیز حقوق این اقلیت را به رسمیت می‌شناسیم و چون آن‌ها را تهدید به حساب نمی‌آوریم پس فکر نابودی آن‌ها هم نیستیم.

البته مثل بسیاری قضایا، پیدا شدن استثناً در این مسأله باعث نفی قاعده کلی نمی‌شود. پس اگر در جامعه‌ای به جای قدرت مرکزی، قدرت‌های ناحیه‌ای قرار گیرد جامعه را به سمت تباهی برده‌ایم! مثل وضعیتی که امروز در کشور عراق می‌بینیم که به اقلیم‌های مختلف تقسیم شده که گاهی منافع آن‌ها در تضاد با یکدیگر است لذا می‌بینیم عراق از پیشرفت محروم مانده است. از سوی دیگر روانشناسی ثابت می‌کند انسان با روحیه‌ای که برای برتری بر دیگران دارد - که این روحیه به گروه هم تعمیم پیدا می‌کند - در اکثر مواقع گروه وقتی احساس کند می‌تواند بر گروه دیگری غلبه کند ساکت نمی‌نشیند و همواره می‌خواهد در جامعه خط مشی آن‌ها اعمال شود.

خلاصه کلام اینکه وقتی در جامعه‌ای چند صدایی حاکم شود گروه‌ها مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند و از آنجا که جهان بینی هر گروه با سایر گروه‌ها متفاوت است لذا هرکدام می‌خواهند جامعه را به سمتی ببرند بنابراین هرج و مرج پیش می‌آید و جامعه به جای پیشرفت حتی ممکن است پسرفت کند. البته این مسأله با تعارضات و اختلافات سلیقه‌ای احزاب یک کشور اشتباه گرفته نشود که نه تنها بد نیست، بلکه با ایجاد رقابت‌های سالم، زمینه پیشرفت یک کشور فراهم می‌شود.

علاوه بر این آنارشیسم سلسله مراتب را ابتر و دم بریده می‌خواهد! مثلاً جماعات انسانی را در نظر بگیرید. از روستا شروع می‌شود که مجموعه چند روستا تحت حاکمیت یک بخش در می‌آیند و مجموعه چند بخش تحت حاکمیت شهرستان و مجموعه چند شهرستان تحت حاکمیت مرکز استان و تمامی مراکز استان‌ها تحت حاکمیت پایتخت که کشور را اداره می‌کند و کشورها نیز تحت کنترل سازمان‌های بین‌المللی مثل سازمان ملل. اکنون کشوری را در نظر بگیرید که پایتخت نداشته باشد!

حال حرف این مکتب را از این موضوع به موضوع تقسیم قدرت بین گروه‌ها تعمیم بدهید و بنگرید چه رخ می‌دهد! پس وقتی برای مجموعه‌ای رهبر نیاز است برای مجموعه‌ی تشکیل شده از رهبران هم رهبر لازم است تا به سر شاخه برسد. البته با مکانیسم‌هایی باید مانع از خودکامگی یک رهبر شد و نباید نظامی سر کار آید که نتوان رهبر آن را عزل کرد یا عزل وی منوط به تحقق بریده شدن دسته‌ی چاقو توسط چاقو باشد که بالطبع امکان پذیر نیست و چنین نظامی دچار «دور منطقی» است که از دموکراسی به دور است.

برخی آیات قرآن در مورد ضرورت وجود قدرت مرکزی یا حکومت:

وَقَالَ لَهُمْ نَبِیهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَکُمْ طَالُوتَ مَلِکًا قَالُوا أَنَّی یکُونُ لَهُ الْمُلْکُ عَلَینَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْکِ مِنْهُ وَلَمْ یؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمَالِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَیکُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِی الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ یؤْتِی مُلْکَهُ مَنْ یشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ علی‌ام.

و پیامبرشان به آن‌ها گفت: «خداوند (*طالوت*) را برای زمامداری شما مبعوث (و انتخاب) کرده است.» گفتند: «چگونه او بر ما حکومت کند، با اینکه ما از او شایسته‌تریم، و او ثروت زیادی ندارد!؟» گفت: «خدا او را بر شما برگزیده، و او را در علم و (قدرت) جسم، وسعت بخشیده است. خداوند، ملکش را به هر کس بخواهد، می‌بخشد؛ و احسان خداوند، وسیع است؛ و (از لیاقت افراد برای منصب‌ها) آگاه است.» «البقرة/247».

قُلِ اللَّهُمَّ مَالِکَ الْمُلْکِ تُؤْتِی الْمُلْکَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْکَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ به یدک الْخَیرُ إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ.

بگو: «بارالها! مالک حکومت‌ها تویی؛ به هر کس بخواهی، حکومت می‌بخشی؛ و از هر کس بخواهی، حکومت را می‌گیری؛ هر کس را بخواهی، عزت می‌دهی؛ و هر که را بخواهی خوار می‌کنی. تمام خوبی‌ها به دست توست؛ تو بر هر چیزی قادری. »آل عمران/26.

إِنَّا مَکَّنَّا لَهُ فِی الْأَرْضِ وَآتَینَاهُ مِنْ کُلِّ شَیءٍ سَبَبًا.

ما به او (ذوالقرنین) در روی زمین، قدرت و حکومت دادیم؛ و اسباب هر چیز را در اختیارش گذاشتیم. «الکهف/84».

بررسی مورد دوم: علل فراوانی برای هنجارشکنی و گریز از قوانین وجود دارد از جمله خودنمایی و جلب توجه، دهن کجی به هنجارها و قوانین اجتماعی، لذت‌های کاذب و زودگذر و بعضاً خطرناکی که با هنجار و قانون شکنی برای افراد به دست می‌آید و یا هنجارشکنی تعمدی به منظور تضعیف حکومت مرکزی ولو اینکه اشخاص خاطی بدانند آن هنجارها و قوانین فی نفسه مشکلی ندارند و حتی در نظام‌های محبوب آن‌ها هم آن هنجارها وجود دارد که آنارشیسم گرا ها از همین حیطه هستند و حتی بعضاً دیده می‌شود کلاً کاری به موضوع ندارند، هرچه که رخ داد و تصمیم گرفته شد، مخالف هستند!

مثلاً وقتی ایران چند نیروی انگلیسی را که به آبهای ایران تجاوز کرده بودند دستگیر کرد، حرف و حدیث‌های زیادی پیرامون تصمیم گیری در مورد آنها به وجود آمد. همه‌ی کسانی که پی ساز مخالفت بودند، منتظر شدند که ایران آن‌ها را مجازات کند تا بعد غوغا به پا کنند و دم از حقوق بشر بزنند و اشک تمساح بریزند و بگویند بخشش! اما وقتی خود ایران آن‌ها را بخشید همان‌ها که تا دیروز در مواردهای مشابه، نظرهای عجیب می‌دانند، اکنون مدعی شدند که چرا ایران آن‌ها را اعدام نکرده است! حرف من این نیست که یک فرد حق ندارد مخالف نظامی باشد که در آن است، حرف من این است که حتی اگر کسی بنا بر عقاید خود، مخالف نظامی شد، نباید دشمنی با آن نظام، وی را به بی عدالتی در مورد آن بکشاند.

یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُونُوا قَوَّامِینَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ وَلَا یجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَی أَلَّا تَعْدِلُوا اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَی وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ به ما تَعْمَلُونَ.

ای کسانی که ایمان آورده‌اید! همواره برای خدا قیام کنید، و از روی عدالت، گواهی دهید! دشمنی با جمعیتی، شما را به گناه و ترک عدالت نکشاند! عدالت کنید، که به پرهیزگاری نزدیکتر است! و از (معصیت) خدا به پرهیزید، که از آنچه انجام می‌دهید، با خبر است! «المائدة/8».

اما متأسفانه این روحیه در آنارشیسم گرا ها یا وجود ندارد یا بسیار ضعیف است به طوری که اگر هزار عملکرد آن نظام را ببینند، هر هزار مورد را به باد انتقاد می‌گیرند در حالی که اصلاً امکان ندارد تمامی عملکردهای یک نظام اشتباه باشد و حتی اگر به فرض محال از روی استخاره و سکه اندازی یک نظام تصمیم گیری کند، بر طبق قواعد احتمال، باز تعداد قابل توجهی از عملکردهای آن درست و صحیح از آب در می‌آید! پس باید بصیرت افراد جامعه به حدی باشد که بفهمند وقتی دشمنان یک کشور، از آن کشور انتقاد می‌کنند، احتمال فراوان بسیاری از انتقادها از روی اغراض و دشمنی هست و دلایل منطقی پشت آن نخوابیده است و این انتقادها برای این است که مردم را رو در روی نظام قرار دهند و چون مردم معمولاً قدرت براندازی نظام را ندارند، لذا به سمت قانون و هنجار شکنی سوق داده می‌شوند. البته گاهی هم پیش می‌آید که واقعاً یک قانون اشتباه است که باید سعی کرد قانون گذار را متوجه اشتباهش کرد اما اگر باز متوجه نشد در اینجا هست که هوش جمعی پا به عرصه می‌گذارد و چنان از آن قانون تخلف می‌کنند که خود قانون گذار یا متوجه می‌شود یا آن قانون به فراموشی سپرده می‌شود!

مثلاً در ایران این وضع باعث شده عده‌ای برای هنجار و قانون شکنی بدحجابی را پیش بگیرند ولو اینکه نیازی هم بدان نداشته باشند یا حتی کار را به جایی برسانند که به مقدس‌ترین خطوط هم دهن کجی کنند و مثلاً در روز عاشورا دست به حرمت شکنی بزنند در حالی که حتی لائیک‌ترین مکاتب جهان هم حرف‌های بسیار احترام آمیزی نسبت به امام حسین (ع) و روز عاشورا می‌زنند و متأسفانه اکنون کار به جایی رسیده که برخی از مردم، دقیقاً طوطی‌وار، حرف‌هایی را می‌زنند و باور دارند که از دریچه‌ی رسانه‌های ماهواره ای مغرض بیرون می‌آید و خبرهای آن‌ها را همچون وحی منزل قبول می‌کنند!

و از آنجا خطر آنارشیسم گرایی افزایش می‌یابد که هر روز کمیت و کیفیت عواملی که به این وضع دامن می‌زند از قبیل رسانه‌ها و کشورهای مخالف و ... اضافه می‌شود و چون به قول معروف، همراه درد باید درمان را هم گفت، به نظر من در اینجاست که نقش بودجه‌های فرهنگی بارز می‌شود و هرچه که اینجا هزینه کنیم، راه دوری نمی‌رود بلکه به نحوی بسیار بهتر این هزینه‌ها بر می‌گردد مثلاً دستاوردهایی که فیلم‌هایی همچون یوسف (ع) و مختارنامه و ... برای ایران به ارمغان آورد و قدرت تاثیر گذاری ایران را ارتقاء بخشید بارها بیشتر از هزینه‌های خود این فیلم‌ها برای ایران بود و شاید برخی از این غربی‌ها که می‌گویند : «اگر 100 دلار داشتی، 99 دلارش را صرف تبلیغات کن!» بیراه نمی‌گویند! وقتی با یکی از بزرگ‌ترین دزدان دریایی خلیج عدن مصاحبه کردند که چه شد به اینجا رسیدی؟ گفت: «به زحمت یک قایق ساده قدیمی خریدم، بعد با سود حاصل از دزدی‌ها، قایقم را بزرگ‌تر کردم و همین‌طور ادامه دادم تا اکنون صدها نفر را زیر دست دارم!» اکثر هزینه‌هایی که برای توسعه می‌شود، این‌چنین برگشت می‌خورند و هزینه‌های فرهنگی هم از این قاعده مستثنا نیست پس به نظر من باید از نسخه‌های صحیح غربی که باعث پیشرفت آن‌ها شده است تبعیت کرد مثلاً در حیطه‌ی فیلم سازی، هالیوودی ایرانی به وجود آوریم!

در طول تاریخ همواره جنگ بوده و هست و خواهد بود اما شکل جنگ‌ها عوض می‌شود و در زمان ما، جنگ‌ها به سمت جنگ‌های فرهنگی کشانده می‌شود به حدی که جامعه‌ی امروز ما باید از ناتوی فرهنگی بیشتر از ناتوی نظامی بترسد! راه مقابله با این ناتوی فرهنگی هم فیلترینگ یا منع ماهواره یا ... چندان نمی‌تواند باشد به هر حال قاعده‌ای هست که برای موضوعاتی در مکان و شرایط خاصی به درستی می‌گوید: «آدمی را از هرچه منع کنند، بدان حریص می‌شود».یعنی اگر ما به جای پاسخ دادن به رسانه‌های تهمت زن و شایعه پراکن آمدیم فقط مردم را از آن‌ها دور نگه داشتیم افراد حق دارند که فکر کنند: «حتماً جوابی برای آن‌ها ندارند که نمی‌خواهند ما بدانیم آنچه را که آن‌ها می‌گویند!» پس بهترین راه مقابله با این جنگ فرهنگی، پاسخ‌های بی وقفه به آن‌هاست که باید روی این مسأله سرمایه گذاری‌های کلانی انجام گیرد.

بررسی مورد سوم: متأسفانه افراد کثیری به درستی معانی تعداد از واژگان را درک نمی‌کنند و از همین رو بسیاری از انحرافات فکری به وجود می‌آید. مثلاً بسیاری فکر می‌کنند عدالت یعنی تقسیم مساوی موجودیت امکانات در حالی که عدالت واقعاً یعنی هرکس هر آنچه استحقاق دارد یعنی به فرض این عدالت نیست که یک سخت کوش و یک تنبل را به یک اندازه پاداش دهیم. به قول امام علی (ع) : «عدالت هر چیزی را سر جایش می‌نشاند» یا کلمه‌ی «سلیقه» را در نظر بگیرید، افراد بسیاری رفتارها و گفتارهای سخیف خود را به گردن سلیقه می‌اندازند تا راه انتقاد بر آن‌ها بسته شود در حالی که این کلمه برای مواردی به کار می‌شود که منطق در آن یا راه ندارد یا راه آن بسیار ضعیف است مثلاً اگر تمامی منطق دان ها جمع شوند نمی‌توانند با جمله‌ای منطقی بگویند رنگ سبز زیباتر است یا آبی اما انحراف سلیقه به راحتی قابل تشخیص است و گاهی برخی سلیقه‌ها هنجارشکن و قانون شکن است مثلاً هم‌جنس گرایی انحراف سلیقه است نه سلیقه. واژگانی هم هستند که معانی ثابت و مشخصی ندارد و در طیفی از معانی قرار دارند مثل کلمه‌ی «فقر»، چنان طیفی دارد که ممکن است یک شخص با برچسب فقیر، در ناحیه‌ای دیگر برچسب غنی پیدا کند! کلمه «آزادی» هم از این طیف کلمات است که عده‌ای فکر می‌کنند یا هوای نفسشان این‌چنین القا می‌کند که اگر قید و بندی برای آزادی گذاشته شد، ماهیت آزادی از بین می‌رود! و قائل به این هستند که افراد باید آزادی بی قید و بند داشته باشند! اما اینکه افراد یک جامعه چقدر آزاد باشند برمی گردد به نوع جهان بینی آن جامعه و اگر می‌خواهیم بحثی درباره آزادی داشته باشیم ابتدا باید به ریشه سلب آزادی‌ها برگردیم و بعد از آن نقطه شروع به بحث کنیم و گرنه هرگز افراد، بسیاری از سلب آزادی‌ها را نمی‌پذیرند. نکته‌ای هم که باید مد نظر قرار گرفته شود این است که چنین نیست هر نوع سلب آزادی، برای جامعه یا اشخاص مضر باشد بلکه در بسیاری موارد مفید هم هست. بعضی از سلب آزادی‌ها هم گرچه برای یک شخص شاید آزار دهنده باشد اما برای جامعه مفید می‌تواند باشد و از این رو منفعت آن در یک چرخه به خود افراد بر می‌گردد. اما اگر مسأله آزادی را برای جامعه ایران در نظر بگیریم، خواهیم دید تمامی مواردی که افراد از آن به عنوان سلب آزادی یاد می‌کنند، مربوط به قوانین اسلامی می‌شود که در اینجا ما باید به سراغ صحت آسمانی بودن اسلام برویم، وقتی که افراد جامعه با دلیل فهمیدند که اسلام حقیقتاً آسمانی هست، بعد از آن حتی اگر مصلحت سلب آزادی‌ها را نفهمند، به آن گردن می‌نهند هرچند که اگر افراد به حقیقت اسلام پی ببرند می‌فهمند اسلام زنجیرها را از انسان‌ها باز می‌کند نه اینکه زنجیری به آن‌ها وصل کند.

پس اولین قدم در راه مقابله با این تفکر آنارشیسم گرا ها این است که افراد جامعه ما ایمانی قوی و برگرفته از منطق و استدلال به دین خود داشته باشند تا پس از آن بتوانند به شبهات این آزادی خواهان یا بهتر بگوییم بی قید و بند خواهان پاسخ دهند و در دام آن‌ها نیافتند. نفس آدمی از ارتکاب گناه لذت می‌برد و قید و بند را دوست ندارد ولو اینکه بداند در اصل به ضرر خود و جامعه است از این رو ممکن است در لبه‌ی پرتگاه آزادی خواهی کاذب قرار بگیرد و متأسفانه تبلیغات هم بسیار شدید است. به همین خاطر است که باید افراد جامعه آموزش‌هایی را ببیند تا از میان انبوه شبهات و تبلیغات سربلند بیرون بیایند و این مسیر نمی‌شود جز با مسلط شدن افراد جامعه، خصوصاً جوانان به احکام دین، علت‌های منطقی احکام و نتایج رعایت نکردن احکام.

بیان گفتگویی تخیلی از انحراف به خاطر عدم آگاهی می‌تواند موضوع را شفاف کند:

شخصی درباره حجاب از سر ناآگاهی می‌گوید: «این احکام برای اعراب 1400 سال پیش بوده است و اکنون ما نیازی به آن نداریم» و همزمان با گفتن این جملات، همچنان خود را مسلمان اعلام می‌کنند! و این نشان می‌دهند این فرد به آیات زیر در قرآن بخورد نکرده است:

«... و هیچ چیز نمی‌تواند سنت‌های الهی را تغییر دهد (که بدیهی است گذر زمان هم نمی‌تواند) ...».

سوره انعام، آیه 34

«و هرگز برای سنت ما تغییر و دگرگونی نخواهی یافت... » سوره اسرا آیه 77، سوره احزاب آیه 62، سوره فاطر آیه 43، سوره فتح آیه 22

«سخن من تغییر ناپذیر است» سوره ق، آیه 29

«و هر کس به احکامی که خدا نازل کرده حکم نکند ستمگر است» (که یکی حجاب است) سوره مائده، آیه 45

«... و هیچ کس را یارای جلوگیری یا رد احکام وی (خدا) نیست» سوره رعد، آیه 41

و اگر بگوید اسلام تنها برای اعراب نازل شده است و حکم آنان است و به قول معروف بگوید : «عیسی به دین خود، موسی به دین خود!» در جواب آیات زیر را می‌آوریم:

«پر برکت است کسی که قرآن را بر بنده‌اش نازل کرد تا بیم دهنده جهانیان باشد.» سوره فرقان، آیه 1

«این (قرآن) تذکری است برای همه‌ی جهانیان» سوره ص، آیه 87

و اگر بگوید شما بد قرآن را ترجمه و تفسیر می‌کنید و منظور خدا از حجاب چیز دیگری است، خواهیم گفت خود قرآن اعلام می‌دارد بخشی از آیات آن از محکمات هستند یعنی با هیچ تفسیر و تأویلی نمی‌توان معنای آن را تغییر داد و برخی دیگر متشابهات هستند که باز می‌توان مفهوم آن‌ها را درک کرد اما در اینجا دست بیمار دلان و کج اندیشان کمی باز است و می‌توانند معنی آیه را کمی تغییر دهند اما آیا می‌توانند محکمات قرآن مثل نماز رو روزه و حج و ... را هم تغییر دهند!؟

به عقیده‌ی من جز چند آیه، می‌توان تمام آیات قرآن را حتی بدون داشتن معلومات قوی درک کرد فقط به شرطی که عقل سلیم خود را قاضی کنیم. مثلاً قرآن می‌گوید: «یدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیدِیهِمْ». این آیه را می‌توان دو جور معنی کرد. اول اینکه خداوند هم دست‌هایی فیزیکی دارد که بالاتر از دست‌های کوچک ماست! (که فرقه‌ای همین تصور را از این آیه کرد!) بدیهی است که این برداشتی غلط است و معنی درست این است که منظور آیه، آن بوده که قدرت خداوند برتر از هر قدرتی است. پس دقت کنید این‌چنین نیست که آیات قرآن آنچنان گنگ و نامفهوم باشند که بدون تفسیر، نتوان معنای آیات آن را درک کرد در حالی که خود قرآن هم اعلام می‌کند که مردم او را می‌فهمند حتی اعراب بدوی 1400 سال پیش! و اگر کسی بگوید آیات قرآن قابل تفسیر نیستند ناخودآگاه قرآن را زیر سوال برده است چون می‌توان پرسید: «چگونه خداوند قرآنی را برای هدایت بشر می‌فرستد در حالی که بشر نتواند آن را درک کند!؟ ».

ممکن است این شخص بگوید: «بخشی از احکام قرآن را قبول می‌کنم و بخشی نه!» در جواب خواهیم گفت که قرآن می‌گوید:

«آیا به بعضی از دستورات کتاب آسمانی ایمان می‌آورید و به بعضی کافر می‌شوید!؟ برای کسی از شما که این عمل را انجام دهد جز رسوایی در این جهان چیزی نخواهد بود و روز رستاخیز به شدیدترین عذاب‌ها گرفتار می‌شود.» سوره بقره، آیه‌ی 86

ممکن است این دختر بگوید: «اصلاً مگر نه اینکه خدا می‌گوید در دین اجباری نیست!؟» پاسخ این است که ما اختیار داریم به سمت بهشت برویم یا جهنم اما یک انسان عاقل در اینجا دچار اجبار می‌شود گرچه ظاهراً اختیار دارد مثلاً گرچه ما می‌توانیم به وسیله‌ی یک چاقو خود را زخمی کنیم اما این کار را نمی‌کنیم. اختیار داریم اما درد ناشی از زخمی شدن تقریباً ما را به اجبار از این کارهای خلاف عقل باز می‌دارد. حال که قرآن می‌گوید در دین اجباری نیست، این حرف درست است اما در طرف دیگر می‌گوید اگر به اختیار از دین پیروی نکنید به اجبار وارد جهنم و از بهشت محروم می‌شوید! کدام انسان عاقل است که بگوید من جهنم سوزان را به بهشت ترجیح می‌دهم!؟ پس این شخص در حجاب خود مختار است اما به قیمت خریدن آتش سوزان جهنم! اما در اینجا یک مسئله‌ی ظریف است. اختیاری بودن این مسئله در اسلام، درونی است و نه بیرونی! مثلاً یک شخص بدیهی است که می‌تواند در ذهن خود حجاب را قبول نداشته باشد اما در برخی حکومت‌ها مثل ایران که هنوز اسلام را با مدرنیته مثل ترکیه یا مالزی ادغام نکرده‌اند (!) در جامعه نمی‌تواند آن را رعایت نکند.

و در آخر اگر این شخص بگوید: «فعلاً که وقت دارم، آخر عمر توبه می‌کنم!» پاسخ می‌دهیم این شخص حتی شرایط و ضوابط توبه را هم در اسلام نمی‌داند! گرچه برای کسی که به اسلام اعتقاد دارد این رفتار یک نوع ریسک است چون مرگ معلوم نیست کی به او می‌رسد، اما جدا از این مسئله، در اسلام این نوع توبه‌ها که فردی به امید توبه دست به گناه بزند پذیرفته نیست با توجه به آیات قرآن:

«کسانی که پس از ایمان کافر شدند و سپس بر کفر افزودند هیچ گاه توبه آن‌ها پذیرفته نمی‌شود و آن‌ها گمراهند» سوره بقره، آیه‌ی 90

«پذیرش توبه از سوی خدا، تنها برای کسانی است که کار بدی را از روی جهالت { نه عمداً } انجام می‌دهند سپس زود توبه می‌کنند. خداوند توبه چنین افرادی را می‌پذیرد و خدا دانا و حکیم است. برای کسانی که کارهای بد را انجام می‌دهند و هنگامی که مرگ یکی از آن‌ها فرا می‌رسد، می‌گوید: الان توبه کردم (!)، توبه نیست و ...» سوره نساء، آیه‌ی 17 و 18

پس می‌بینید به بسیاری از سلب آزادی‌ها، پاسخ‌هایی شرعی دارد و افراد هم وقتی شریعت را قبول می‌کنند که برای حقانیت و الهی بودن آن دلیل کافی داشته باشند و این میسر نمی‌شود مگر با سرمایه گذاری‌ها کلان در بخش آموزش و اگر این سرمایه گذاری‌ها به درستی انجام می‌شد امروز شاهد این مسأله نبودیم که عده قابل توجهی از جوانان ما به دام مسلک‌های خرافی و عرفان‌های کاذب بیافتند و گرایش به مکاتبی همچون مسیحیت و زرتشت و... داشته باشند و حتی اکثریت جامعه که هنوز مسلمان هستند، فقط اسم مسلمانی را یدک بکشند و کمتر خبری از نماز و روزه و امر به معروف و نهی از منکر و... باشد!

پس شخصی که مسلمان است باید تا حیطه‌ای آزادی خواه باشد که با اصول شرع در تعارض قرار نگیرد و کسی هم که فراتر از این می‌خواهد از مسلمانی خارج شده است و هر غیر مسلمانی هم که مدعی نقض آزادی مسلمانان است ابتدا باید بتواند دلیل برای رد دین اسلام بیاورد تا بعد بتواند از آزادی سخن بگوید! و کسی هم که در جامعه اسلامی زندگی می‌کند اگرچه به اسلام معتقد نباشد، اگر در خفا مرتکب گناه شود که هیچ، ولی در صورت علنی بودن، از سوی حکومت اسلامی مجازات می‌شود یعنی مثلاً یک غیر مسلمان هم نمی‌تواند در ماه مبارک رمضان روزه خواری کند و اگر این مسائل خیلی برای این افراد گران است، از ممالک اسلامی بروند یا به آن نیایند! هرچند که کم نیست موارد نقض واقعی آزادی در خود همین کشورهای مدعی آزادی که مقالات جداگانه‌ای را می‌طلبد!

بررسی مورد چهارم: در مورد مالکیت به طور عمومی در جهان سه دیدگاه وجود دارد:1- دیدگاه امپریالیسمی 2- دیدگاه کمونیسمی 3- دیدگاه اسلامی.

هرچند که بررسی این سه دیدگاه با پیچیدگی‌هایی که دارند و اینکه هر یک از این سه دیدگاه، متفکران بزرگی را به طرفداری خود کشانده‌اند و رد یا اثبات آن‌ها بسیار سخت و محتاج مباحثات بسیار زیاد است از راه میانبر هم می‌توان دیدگاه صحیح را انتخاب کرد هرچند که با موشکافی می‌توان دیدگاه درست را انتخاب کرد و گرفتار جبر محیطی و عینک فرهنگی نشد. اما ابتدا توضیحی در مورد راه میانبر:

قرآن کریم می‌فرماید: أَفَلَا یتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ کَانَ مِنْ عِنْدِ غَیرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِیهِ اخْتِلَافًا کَثِیرًا.

آیا درباره قرآن نمی‌اندیشند!؟ اگر از سوی غیر خدا بود، اختلاف فراوانی در آن می‌یافتند. «النساء/82».

یعنی اگر یک منطق دان واقعاً بتواند دو آیه یا گزاره قرآنی را پیدا کند که ذاتاً با هم تضاد داشته باشند - چون اجماع نقیضین محال است - می‌تواند رسالت حضرت محمد (ص) را با قاطعیت انکار کند و دیگر نیازی به متخصص شدن در تاریخ اسلام و احکام و بینش‌های آن برای انکارش ندارد! در قبال مسأله «مالکیت» هم چنین است یعنی اگر شخصی توانست برای خود، راستی اسلام را اثبات کند، می‌تواند با قاطعیت کمونیسم و امپریالیسم را رد کند! چون بدهی هست تنها یکی از این سه دیدگاه می‌تواند درست باشد! از این میانبر که بگذریم باید برای اثبات درستی نظر اسلام در مورد مالکیت هم دلیل آورد که در اینجا به طور خلاصه دلیل برتری دیدگاه اسلامی را بیان می‌کنم ولی مجال تشریح آن در اینجا نیست.

در کمونیسم استعدادهای برتر فدای مساوات می‌شوند و از شکوفایی باز می‌ماند و هرکس به لیاقت خود نمی‌رسد که این خلاف منطق و عدالت واقعی است گرچه درست است که محیط لاجرم عده‌ای را محکوم به فقر امکاناتی می‌کند اما غالب افراد به خاطر ناشایستی ترقی نمی‌کنند لذا باید یک نظام به گونه‌ای باشد که اگر شخصی تصمیم گرفت به بالاتر برسد، بتواند. شاید از عوامل فروپاشی کمونیسم، اغده هایی بود که در افراد پیشرفت نکرده که لایق پیشرفت بودند جمع شده بود. آنارشیست ها هم قائل به نفی مالکیت خصوصی به مانند کمونیست‌ها هستند و مسأله مضحک اینجاست که نفی مالکیت خصوصی در تضاد آشکار با آزادی بی قید و شرطی است که آنارشیست‌ها از آن دم می‌زنند! چون یک شخص می‌تواند بگوید اگر من بی قید و شرط آزاد هستم، ابتدایی‌ترین حقوق من این است که هرچه کسب کردم، مال خودم است!

از طرف دیگر در امپریالیسم یا نظام سرمایه داری، حتی اخلاق زمینی هم فدای ثروت و توسعه طلبی می‌شود چه رسد به مکارم اخلاقی که خداوند ما را بدان توصیه کرده است اما اسلام میان این دو است همان طور که خداوند می‌فرماید: «... جَعَلْنَاکُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَی النَّاسِ وَیکُونَ الرَّسُولُ عَلَیکُمْ شَهِیدًا» یعنی «شما را امت میانه‌ای قرار دادیم (در حد اعتدال، میان افراط و تفریط) تا بر مردم گواه باشید و پیامبر هم بر شما گواه است.» «البقرة/143».

و این میانه بودن یعنی اینکه گرچه در نگاه اسلام، مالکیت شخصی محترم است اما انسان به شدت به پرداخت خمس و زکات و انفاق توصیه می‌شود و اگر این دستورات واقعاً اجرا شده بود الان احدی فقیر نبود و هیچ استعدادی جز با غضب طبیعت (نه غضب طبقات اجتماعی) تباه نمی‌شد. طبقات اجتماعی هم جزو لاینفک و از ملزومات جامعه بشری می‌باشند و اسلام نیز آن را تایید می‌کند:

وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَکُمْ عَلَی بَعْضٍ لِلرِّجَالِ نَصِیبٌ مِمَّا اکْتَسَبُوا وَلِلنِّسَاءِ نَصِیبٌ مِمَّا اکْتَسَبْنَ وَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ کَانَ به کل شَیءٍ عَلِیمًا.

برتری‌هایی را که خداوند برای بعضی از شما بر بعضی دیگر قرار داده آرزو نکنید! (این تفاوت‌های طبیعی و حقوقی، برای حفظ نظام زندگی شما، و بر طبق عدالت است. ولی با این حال)، مردان نصیبی از آنچه به دست می‌آورند دارند، و زنان نیز نصیبی؛ (و نباید حقوق هیچ‌یک پایمال گردد)؛ و از فضل (و رحمت و برکت) خدا، برای رفع تنگناها طلب کنید! و خداوند به هر چیز داناست. «النساء/32».

وَاللَّهُ فَضَّلَ بَعْضَکُمْ عَلَی بَعْضٍ فِی الرِّزْقِ فَمَا الَّذِینَ فُضِّلُوا به رادی رِزْقِهِمْ عَلَی مَا مَلَکَتْ أَیمَانُهُمْ فَهُمْ فِیهِ سَوَاءٌ أَفَبِنِعْمَةِ اللَّهِ یجْحَدُونَ.

خداوند بعضی از شما را بر بعضی دیگر از نظر روزی برتری داد (چرا که استعدادها و تلاش‌هایتان متفاوت است)! اما آن‌ها که برتری داده شده‌اند، حاضر نیستند از روزی خود به بردگانشان بدهند و همگی در آن مساوی گردند؛ آیا آنان نعمت خدا را انکار می‌نمایند (که شکر او را ادا نمی‌کنند)!؟ «النحل/71».

انْظُرْ کَیفَ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَی بَعْضٍ وَلَلْآخِرَةُ أَکْبَرُ دَرَجَاتٍ وَأَکْبَرُ تَفْضِیلًا.

ببین چگونه بعضی را (در دنیا به خاطر تلاششان) بر بعضی دیگر برتری بخشیده‌ایم؛ درجات آخرت و برتری‌هایش، از این هم بیشتر است! «الإسراء/21».

أَهُمْ یقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّکَ نَحْنُ قَسَمْنَا بینه‌ام مَعِیشَتَهُمْ فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِیتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا سُخْرِیا وَرَحْمَتُ رَبِّکَ خَیرٌ مِمَّا یجْمَعُونَ.

آیا آنان رحمت پروردگارت را تقسیم می‌کنند!؟ ما معیشت آن‌ها را در حیات دنیا در میانشان تقسیم کردیم و بعضی را بر بعضی برتری دادیم تا یکدیگر را مسخر کرده (و با هم تعاون نمایند)؛ و رحمت پروردگارت از تمام آنچه جمع‌آوری می‌کنند بهتر است! «الزخرف/32».

دلیل بعدی هم عدم سربلند بیرون آمد این دو دیدگاه افراطی و تفریطی است. سمبل کمونیسم شوروی بود که فروپاشید و سمبل امپریالیسم غرب است که امروز شدیداً به خاطر نظام سرمایه داری متزلزل شده است و بعضاً برای حفظ خود، دست به اقداماتی غیر امپریالیسمی می‌زند به مانند کمک چند ده میلیارد دلاری دولت اوباما به یک شرکت خودروسازی در حالی که این خلاف منش بازار آزاد و امپریالیسم است یا برای اینکه ضعفا موی دماغ آن‌ها نشوند (نه از روی اخلاق مداری!) برخلاف نظام سرمایه داری، مساعدت‌هایی به آن‌ها می‌کنند! مردم هم به ستوه آمده‌اند و حاصل این مکتب تسلط اقلیتی اندک بر اکثریت شده است تا به جایی که شعار «ما 99 درصد هستیم! » بر سر زبان‌ها افتاده است!

و از اینجاست که می‌توان گفت جهان کم کم در می‌یابد تنها نسخه‌ای که می‌تواند دنیا را نجات دهد همان نسخه‌ای است که 1400 سال پیش، مردی به مکتب نرفته از بیابان‌های بدوی عربستان، از طریق خدایش دریافت کرد!

 

نوشته شده در سه شنبه بیست و نهم آذر 1390ساعت 19:55 توسط مهدی فارغی|